50 năm quan hệ ASEAN-Australia: Hướng tới một tương lai vì hòa bình, thịnh vượng

VOV.VN - Tại Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Australia, các Lãnh đạo hai bên đã thông qua “Tuyên bố Tầm nhìn của Lãnh đạo ASEAN-Australia - Đối tác vì hòa bình và thịnh vượng” và “Tuyên bố Melbourne - Đối tác vì tương lai”.

Sáng 6/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Australia. Đây là dịp để Lãnh đạo các nước ASEAN và Australia cùng nhìn lại quan hệ nửa thế kỷ qua và đề ra tầm nhìn và định hướng phát triển quan hệ thời gian tới. 

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Australia.

Tại hội nghị, lãnh đạo hai bên bày tỏ hài lòng với sự phát triển quan hệ và thành quả hợp tác, nhất là từ khi hai bên thiết lập Đối tác chiến lược năm 2014 và nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2021.

Australia là Đối tác đối thoại đầu tiên và cũng là một trong những đối tác đầu tiên thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện với ASEAN. Quan hệ hai bên đang phát triển năng động trên tất cả các lĩnh vực chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội và hợp tác phát triển, trong đó năm 2022 kim ngạch thương mại hai chiều đạt hơn 101 tỷ USD, tăng gần 20% so với 2021; đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Australia vào ASEAN đạt hơn 2 tỷ USD, tăng gấp 6,5 lần so với 2021, gần đạt mức trước đại dịch Covid-19.

Australia cũng là một trong những đối tác hàng đầu hỗ trợ ASEAN xây dựng Cộng đồng, cung cấp học bổng cho sinh viên các nước ASEAN, hỗ trợ tài chính, kỹ thuật giúp tăng cường kết nối, thu hẹp khoảng cách phát triển và phát triển tiểu vùng Me Kong.

Trao đổi về những định hướng phát triển quan hệ thời gian tới, hai bên nhất trí cần nỗ lực tạo chuyển biến mạnh mẽ trong hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư thông qua triển khai hiệu quả Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) mới được nâng cấp và Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP); đồng thời đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực mới như đổi mới sáng tạo, kinh tế số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, thương mại điện tử, kết nối… trở thành động lực tăng trưởng mới cho quan hệ kinh tế.

ASEAN hoan nghênh Australia công bố bổ sung 222,5 triệu AUD (đô la Australia) cho hợp tác với các nước tiểu vùng Me Kong, lập Quỹ đầu tư trị giá 2 tỷ AUD và các sáng kiến khác nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư với các nước ASEAN thời gian tới.

Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Australia.

Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác chính trị-an ninh, quốc phòng, hợp tác biển, an ninh mạng, nhất là trong khuôn khổ các cơ chế, diễn đàn do ASEAN khởi xướng và dẫn dắt như EAS, ARF và ADMM+, đóng góp định hình cấu trúc khu vực dựa trên pháp luật với ASEAN đóng vai trò trung tâm, triển khai hợp tác trên cơ sở Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP); cũng như đẩy mạnh hợp tác giáo dục, đào tạo, lao động, du lịch, trao đổi văn hoá, giao lưu nhân dân, nhất là giữa thanh niên và lãnh đạo trẻ hai bên...

Australia cũng công bố bổ sung 40 triệu AUD cho Chương trình Đối tác biển Đông Nam Á, nâng tổng số tài trợ thành 64 triệu AUD cho 4 năm tới; cấp 55 học bổng thạc sĩ và 55 học bổng nghiên cứu sinh thuộc khuôn khổ Sáng kiến “Australia vì Tương lai ASEAN”; lập Trung tâm ASEAN-Australia để thúc đẩy giao lưu văn hóa, giáo dục giữa hai bên…

Nhận định tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp; bất ổn, xung đột gia tăng ở nhiều nơi trong đó có xung đột Nga - Ukraine, dải Gaza, Biển Đỏ, Biển Đông, Bán đảo Triều Tiên..., hai bên nhất trí hơn bao giờ hết cần đề cao văn hóa đối thoại và hợp tác, xây dựng lòng tin và ngăn ngừa xung đột, vai trò của luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương trong ứng xử và trong hợp tác cùng đối phó với thách thức chung.

Các nước nhấn mạnh tầm quan trọng của duy trì hoà bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không ở Biển Đông; giải quyết hoà bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982); kêu gọi thực hiện đầy đủ Tuyên bố DOC, sớm xây dựng Bộ Quy tắc COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, đưa Biển Đông thành vùng biển hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Phát biểu tại phiên họp toàn thể, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của Hội nghị; đánh giá cao quan hệ gần gũi và lâu đời giữa ASEAN và Australia và sự hợp tác, hỗ trợ của Australia đối với ASEAN 50 năm qua.

Thủ tướng đề xuất 3 đột phá và 3 tăng cường cho quan hệ ASEAN-Australia thời gian tới.

Thủ tướng đề xuất 3 đột phá và 3 tăng cường cho quan hệ ASEAN-Australia thời gian tới. Theo đó, hai bên cần đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, phấn đấu tăng gấp đôi kim ngạch thương mại trong 10 năm tới; đột phá trong hợp tác phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao và hợp tác lao động; đề nghị ASEAN và Australia sớm lập cơ chế tham khảo để trao đổi các biện pháp cụ thể; đột phá trong hợp tác về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, trong đó tập trung phát triển kinh tế số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và những ngành, lĩnh vực mới nổi như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; đề xuất nghiên cứu khả năng đàm phán Hiệp định kinh tế số ASEAN-Australia.

Hai bên cần tăng cường tin cậy chính trị, hợp tác bảo đảm hòa bình và an ninh khu vực, đề cao văn hóa đối thoại và hợp tác, thúc đẩy xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa, khuyến khích các nước lớn đóng góp có trách nhiệm với khu vực; tăng cường hợp tác tiểu vùng, thu hẹp khoảng cách phát triển vì phát triển bao trùm, bền vững, nhất là trong các dự án kết nối hạ tầng chiến lược, giúp tạo chuyển biến tích cực về kinh tế - xã hội tại các tiểu vùng nghèo, chậm phát triển của ASEAN; tăng cường hợp tác văn hóa và giao lưu nhân dân, phát huy thế mạnh của hơn 1 triệu người gốc ASEAN, trong đó có hơn 350.000 người gốc Việt tại Australia, góp phần tăng cường hiểu biết, đồng cảm và gắn kết, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ hai bên, qua đó củng cố nền tảng xã hội lâu dài, bền chặt cho quan hệ.

Tại Phiên họp hẹp, trên tinh thần chia sẻ tầm nhìn, cộng hưởng nguồn lực và cùng nhau hành động vì một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định lâu dài và phát triển bền vững trong tương lai, Thủ tướng đề xuất 3 cùng giữa ASEAN và Australia để thúc đẩy tầm nhìn khu vực với 3 khía cạnh.

Cụ thể là cùng xây dựng một khu vực đoàn kết và tự cường, có khả năng chống chịu trước những cú sốc, biến động từ cả bên trong và bên ngoài và tận dụng hiệu quả các xu thế mới, đột phá như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, trí tuệ nhân tạo… để đẩy nhanh tăng trưởng toàn diện, bền vững, bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau; cùng thúc đẩy một khu vực tôn trọng luật pháp quốc tế và hành xử dựa trên luật lệ, trong đó các nước tuân thủ Hiến chương Liên Hợp Quốc, luật pháp quốc tế, tôn trọng các quy tắc, chuẩn mực ứng xử của ASEAN và thúc đẩy xây dựng các quy tắc và chuẩn mực ứng xử mới, trong đó có COC thực sự thực chất, hiệu quả, góp phần đưa Biển Đông trở thành vùng biển của hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển; cùng xây dựng, định hình cấu trúc khu vực mở, bao trùm, đề cao chủ nghĩa đa phương với ASEAN đóng vai trò trung tâm, là nhân tố nòng cốt giúp quy tụ và hài hòa lợi ích giữa các nước lớn.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các nhà Lãnh đạo dự Hội nghị.

Kết thúc Hội nghị, các Lãnh đạo hai bên đã thông qua “Tuyên bố Tầm nhìn của Lãnh đạo ASEAN-Australia - Đối tác vì hòa bình và thịnh vượng” và “Tuyên bố Melbourne - Đối tác vì tương lai”, đề ra tầm nhìn về tương lai cũng như định hướng phát triển quan hệ trên tất cả các lĩnh vực thời gian tới.

* Nhân dịp này, Australia tổ chức chuỗi các sự kiện theo bốn chủ đề chính gồm kinh tế, hợp tác biển, lãnh đạo trẻ và biến đổi khí hậu.

Tại các sự kiện, Australia khẳng định sẽ đẩy mạnh triển khai Chiến lược kinh tế Đông Nam Á 2040, nhất là các biện pháp để tăng thương mại, đầu tư, rỡ bỏ các rào cản cả về thuế và phi thuế, nâng cao năng lực và kỹ năng cũng như tăng cường nhận thức trong cộng đồng doanh nghiệp Australia về cơ hội phát triển của ASEAN.

Australia nhấn mạnh không gian biển là “trung tâm” của lợi ích và thịnh vượng chung của khu vực; đề cao tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt UNCLOS 1982; mong muốn cùng ASEAN “định hình thói quen hợp tác” trở thành đặc trưng của khu vực.

Đại diện Australia coi lãnh đạo trẻ là nhân tố quyết định, đóng góp vào hiện thực hóa tầm nhìn về khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương ổn định, hòa bình và thịnh vượng; coi hợp tác ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi năng lượng với ASEAN là xu hướng tất yếu và cơ hội để thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới, tiềm năng như năng lượng sạch, công nghệ xanh, phát triển hệ sinh thái xe điện…

Vũ Khuyên/VOV

"Không có chuyện thanh niên tham gia nghĩa vụ quân sự là cánh cửa đóng lại"

 VOV.VN - Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ cho rằng, 2 năm tham gia nghĩa vụ quân sự tạo cho con người nền tảng đạo đức xã hội, nền tảng về kỹ năng, về tính kỷ luật.

Dựng nước đi liền với giữ nước, xây dựng gắn liền với bảo vệ Tổ quốc, đó là quy luật tồn tại và phát triển của dân tộc Việt Nam. Qua các giai đoạn, thời kỳ lịch sử, các thế hệ người Việt Nam luôn biết tiếp nối truyền thống cha ông, chung sức đồng lòng, đấu tranh chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. Quy luật đó vẫn đúng và luôn đúng. Dù trong giai đoạn lịch sử nào, chủ quyền, lãnh thổ của Tổ quốc chỉ có thể được bảo toàn trọn vẹn khi có sự tham gia, vào cuộc của toàn dân. Chính vì vậy, bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của mỗi công dân.

Phóng viên VOV phỏng vấn Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ, nguyên Uỷ viên Thường trực Uỷ ban Quốc phòng – An ninh của Quốc hội về vấn đề này.

Thiếu tướng Nguyễn Mai Bộ - nguyên Ủy viên thường trực Uỷ ban Quốc phòng - An ninh của Quốc hội. Ảnh: Quỳnh Trang

Bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ và quyền cao quý của mỗi công dân

PV: Quyền và nghĩa vụ của công dân với Tổ quốc đã được quy định rất rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật. Theo ông, vì sao Hiến pháp cũng như Luật Nghĩa vụ quân sự đều khẳng định, bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng và quyền cao quý của công dân?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Câu chuyện đặt ra xuất phát từ những lý do sau đây. Hiến pháp là một văn bản quy phạm pháp luật quan trọng nhất của một quốc gia có chủ quyền. Nội dung của Hiến pháp quy định và điều chỉnh mối quan hệ cơ bản quan trọng nhất trong xã hội.

Trong mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân, công dân là chủ thể của quyền lực Nhà nước. Và Nhà nước ở đây chỉ là người đại diện cho nhân dân để thực hiện quyền lực của nhân dân. Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ công dân, và trong mối quan hệ đó, công dân cũng có trách nhiệm bảo vệ chính mình, bảo vệ Tổ quốc mình.

Chính từ hai lý do đó, cho nên không chỉ là Hiến pháp Việt Nam mà Hiến pháp bất kể nước nào cũng thế, cũng đều có quy định bảo vệ Tổ quốc là nghĩa vụ và quyền cao quý của mỗi công dân.

PV: Hàng năm, nước ta có hàng triệu thanh niên đủ tiêu chuẩn nhập ngũ, nhưng chúng ta chỉ gọi một số lượng nhỏ trong số đó để thực hiện nghĩa vụ quân sự. Có ý kiến đề xuất cho rằng, số thanh niên không phải thực hiện nghĩa vụ quân sự sẽ phải đóng tiền, coi đó là nghĩa vụ thay thế trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, để bảo đảm công bằng trong toàn dân. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Thực ra thì đây không phải là vấn đề mới. Đây là vấn đề đã được Quốc hội khóa XIII đưa lên bàn, nhưng chưa nhận được sự thống nhất cao. Chính vì thế, cho nên lần sửa đổi Luật Nghĩa vụ quân sự, tháng 6/2015, vấn đề này không được đưa vào luật.

Theo tôi, đây là một vấn đề rất lớn và rất khó. Lớn là vì nó đụng chạm tới toàn dân, phải cân đối nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ở đây, phải khẳng định hai nhóm, một nhóm xây dựng và một nhóm bảo vệ.

Và câu chuyện thứ hai lớn hơn nữa, đó là liên quan tới người giàu, người nghèo, liên quan tới câu chuyện chất lượng quân đội. Điều này cực kỳ quan trọng. Chất lượng con người quyết định chất lượng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ trong quân đội.

PV: Có ý kiến đề xuất chúng ta nên học tập như Hàn Quốc hay Israel là yêu cầu 100% thanh niên đủ điều kiện tiêu chuẩn đều phải nhập ngũ. Ông có quan điểm như thế nào đối với đề xuất này?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Đúng như tôi vừa trao đổi, đây là câu chuyện lý tưởng. Lý tưởng nhất ở đây đó là câu chuyện bảo đảm sự công bằng giữa những người trong độ tuổi nhập ngũ. Câu chuyện thứ hai là kết quả đạt được của mỗi con người sau khi phục vụ, đạt được về phẩm chất, đạo đức, năng lực….

Thế nhưng, phải khẳng định một điều là quy mô nền kinh tế của chúng ta chưa cho phép gọi 100% công dân nhập ngũ. Rõ ràng, việc bảo đảm lẽ công bằng cũng phải làm bằng cách khác. Đó là quy định về chế độ chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ. So với trước đây chúng ta đã rút ngắn tuổi quân; quy định về chế độ chính sách cho anh em nhập ngũ sẽ được hơn những người không tham gia nhập ngũ. Chúng ta đang xử lý bằng cách đó.

Các tân binh chia tay gia đình, người thân lên đường nhập ngũ.

PV: Khi tham gia thực hiện nghĩa vụ quân sự sẽ là cơ hội để thanh niên được rèn luyện, trưởng thành toàn diện về phẩm chất, năng lực và đạo đức, thưa ông?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Trước Tôi có một người cháu sắp ra quân. Trước Tết, tôi có hỏi cháu: “Con thấy 2 năm quân ngũ con được cái gì?”. Bạn ấy nói: "Cái cháu được, thứ nhất là tính kỷ luật. Thứ hai là tình người. Các cháu được chỉ bảo nhiều thứ. Và chính cái đó, cháu nghĩ nó thiêng liêng và là nền tảng rất quan trọng. Còn về công việc, quân đội đã cho cháu một điều kiện để học nghề. Cháu sẽ cố gắng học một nghề để cháu phát huy".

2 năm tham gia nghĩa vụ quân sự tạo cho con người nền tảng đạo đức xã hội, nền tảng về kỹ năng, về tính kỷ luật. Nếu như bạn nào tham gia nghĩa vụ quân sự, bạn thể hiện thái độ tích cực rèn luyện, các bạn được quân đội cho đi học phát triển trở thành sĩ quan quân đội.

Tôi khẳng định là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp của Quân đội nhân dân Việt Nam giàu thì không giàu, nhưng tôi khẳng định có cuộc sống dần dần sẽ tăng lên.Việc tham gia nghĩa vụ quân sự nếu bạn nào xác định tốt, đây là một điều kiện rất tốt để xây dựng bản lĩnh, xây dựng phẩm chất đạo đức cho chính mình. Để từ đó chúng ta tham gia việc làm giàu cho mình và làm giàu cho xã hội.

Chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ rất đầy đủ

PV: Bảo vệ Tổ quốc là niềm vinh dự, tự hào với mỗi công dân, nhưng cũng cần có những cơ chế, chính sách để khuyến khích động viên thanh niên nhập ngũ. Ông có đề xuất gì về vấn đề này?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Đây là một vấn đề rất cần thiết và rất đúng. Điều 50, Luật Nghĩa vụ quân sự quy định rất rõ về chế độ, chính sách đối với hạ sĩ quan, binh sĩ. Trong quá trình tại ngũ, còn có chế độ chính sách đối với thân nhân là bố mẹ, vợ con; rồi quyền lợi khi mà họ được xuất ngũ. Chúng tôi thấy rất đầy đủ. 

Câu chuyện về chế độ chính sách, khi xây dựng những dự thảo luật này thì Quốc hội cũng như nhóm soạn thảo đã cố gắng đến mức tối đa, để trên cơ sở quy mô nền kinh tế, trên cơ sở bảo đảm tính khả thi thì đã cố gắng đến mức tối đa để xây dựng những chế độ chính sách đối với anh em binh sĩ khi nhập ngũ.

PV: Thực tế hiện nay, một số bạn trẻ vẫn chưa hiểu rõ được trách nhiệm, nghĩa vụ của mình và tìm cách để trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Đáng lên án là trên mạng xã hội Facebook, Yotube, TikTok,… còn bày cách cho bạn trẻ trốn tránh nghĩa vụ quân sự, phải chăng là do cơ chế, chế tài xử phạt chưa đủ mạnh, chưa đủ sức răn đe nên vẫn có những trường hợp trốn tránh nghĩa vụ quân sự, thưa ông?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Ở đây có nhiều nguyên nhân. Tôi vẫn nhớ thời kỳ còn bé, ở làng tôi có thanh niên nào đảo ngũ, thì xã đội người ta đeo cho cái bảng và một tờ giấy trước ngực với dòng chữ: Ai cũng như tôi thì mất nước.

Đó là câu chuyện dùng công cụ đạo đức để lên án hành vi xấu, mà nó có giá trị rất lớn. Lúc ấy hội đoàn, tôi nói: Ông nào đảo ngũ ông đừng có nghĩ chuyện lấy vợ, không ai người ta lấy. Trong khi cả nước nô nức phấn khởi lên đường đi đánh giặc, mà ông lại đảo ngũ, ông lại đòi lấy vợ thế này thế kia.

Câu chuyện tôi muốn nói đó là đạo đức xã hội chúng ta bị xuống cấp đấy. Cho nên có một bộ phận người ta làm những hành vi, đó là hành vi đáng xấu hổ, nhưng người ta lại không xấu hổ.

PV: Chỉ còn ít ngày nữa là những thanh niên ưu tú của cả nước sẽ lên đường tòng quân, ông có lời khuyên nhủ như thế nào tới gia đình và thanh niên nhập ngũ?

Ông Nguyễn Mai Bộ: Đâu đó, những vụ vi phạm trong quân đội là có, nhưng tôi khẳng định nó không phải là tất cả.

Câu chuyện đặt ra là điều lệnh quân đội, tức là mình sống, rèn luyện theo điều kiện của quân đội, cảm thấy rất nhẹ nhàng. Như anh em chúng ta bây giờ 5h30 dậy, thể dục thể thao, đánh răng rửa mặt, đi ăn cơm, rồi vào các chế độ làm việc trong ngày, tối đến lại sinh hoạt, đọc báo, nghe đài…những câu chuyện đó chính là môi trường rèn luyện.

Chính vì thế, tôi khuyên các gia đình và đặc biệt là các bạn thanh niên sắp tới nhập ngũ, các bạn yên tâm là có chế độ chính sách đối với các bạn nhập ngũ và khuyên các bạn là chịu khó rèn luyện.

Sau khi hết nghĩa vụ quân sự, các bạn sẽ được, một là phẩm chất đạo đức, năng lực, cách nhìn giải quyết vấn đề và tính kỷ luật. Hai là, nếu bạn nào cố gắng nhiều hơn nữa, thể hiện tinh thần thái độ và mong muốn phục vụ trong quân đội, thì các bạn đi học sĩ quan. Cánh cửa các trường sĩ quan luôn mở rộng cho các bạn.

Các bạn mới 18 tuổi thôi, cánh cửa còn rất rộng. Đừng coi vào trong quân đội là đóng cửa lại, không có câu chuyện đó.

PV: Xin cảm ơn ông.

Diệp Chi/Phát thanh Quân đội

Việt Nam lên án luận điệu vu cáo với ý đồ xấu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền

VOV.VN - Người phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định, những nỗ lực, quyết tâm, thành tựu của Việt Nam trong việc đảm bảo các quyền cơ bản của con người đã được thể hiện thông qua những kết quả phát triển kinh tế xã hội trên thực tế và được đông đảo nhân dân trong nước và cộng đồng quốc tế thừa nhận và đánh giá cao.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng.

Trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc Tổ chức Theo dõi Nhân quyền mới đây đưa ra thông cáo báo chí, trong đó có nhắc đến tình hình nhân quyền ở Việt Nam năm 2023, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng tại cuộc họp báo chiều 25/1, nêu rõ:

“Việt Nam hoàn toàn bác bỏ và lên án cái gọi là Tổ chức Theo dõi Nhân quyền vì những nội dung sai sự thật, bịa đặt trong báo cáo. Đây không phải là lần đầu tiên tổ chức này đưa ra những luận điệu vu cáo, định kiến với ý đồ xấu nhằm vào Việt Nam, âm mưu phá hoại sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, chia rẽ Việt Nam với cộng đồng quốc tế.

Những nỗ lực, quyết tâm, thành tựu của Chính phủ Việt Nam trong việc đảm bảo các quyền cơ bản của con người đã được thể hiện thông qua những kết quả phát triển kinh tế xã hội trên thực tế và được đông đảo nhân dân trong nước và cộng đồng quốc tế thừa nhận và đánh giá cao”.

Hùng Cường/VOV.VN

Phê phán quan điểm cần phát triển xã hội dân sự tại Việt Nam theo tiêu chí phương Tây

[CAND] Thời gian qua, một số người có xu hướng cổ súy vấn đề xã hội dân sự (XHDS), cho rằng cần phát triển XHDS tại Việt Nam theo tiêu chí phương Tây. Tuy nhiên, từ lý luận và thực tiễn đều khẳng định, trong điều kiện hiện nay, việc cho rằng Việt Nam cần thừa nhận, tạo điều kiện cho XHDS, nhất là XHDS theo tiêu chí phương Tây phát triển là chưa đúng đắn, chưa phù hợp.

Tính phức tạp, dễ bị lợi dụng của XHDS

Từ khi Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng, thuật ngữ XHDS cũng dần được du nhập vào Việt Nam. Có nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu trao đổi về vấn đề này khá sôi nổi. Thậm chí, không chỉ dừng ở góc độ nghiên cứu, một số học giả còn đề xuất, kiến nghị rằng, Việt Nam cần phải thừa nhận và tạo điều kiện cho XHDS phát triển. Đáng chú ý, quan điểm này nhận được sự đồng tình, ủng hộ mạnh mẽ của các thế lực thù địch, chống phá ở nước ngoài cũng như số đối tượng chống đối, phần tử cơ hội chính trị trong nước.

Cổ vũ cho quan điểm này, họ cho rằng, Việt Nam cần phải phát triển XHDS theo tiêu chí của các nước phương Tây, cần phải thừa nhận vai trò của các tổ chức XHDS. Và theo họ, những tổ chức như: Hội Nhà báo độc lập, Hội Anh em dân chủ… là những tổ chức XHDS thuần túy và Nhà nước Việt Nam cần tạo điều kiện cho các tổ chức này ra hoạt động công khai, hợp pháp. Họ nhiều lần tuyên truyền, phê phán Việt Nam thu hẹp không gian XHDS, không cho XHDS phát triển.

Đặc biệt, thời gian gần đây, lợi dụng quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam, nhất là khi nước ta ký kết và tham gia các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, các thế lực chống phá ở nước ngoài đã gây sức ép mạnh mẽ đòi Việt Nam phải phát triển XHDS theo tiêu chí phương Tây. Họ lợi dụng cơ chế hoạt động của nhóm tư vấn trong nước (DAG) theo chương 13, Hiệp định EVFTA để ép Việt Nam phải tạo môi trường thuận lợi cho các tổ chức XHDS tham gia vào quá trình giám sát các điều khoản, cam kết của Việt Nam đối với các nội dung phát triển bền vững. Các thế lực chống phá lợi dụng các điều khoản trong CPTPP, EVFTA để can thiệp, ràng buộc các điều kiện về XHDS.

Trước những quan điểm trên, vấn đề đặt ra là, Việt Nam hiện nay có cần phải phát triển XHDS, nhất là theo hình mẫu các nước phương Tây? Đồng thời, có phải công nhận và tạo điều kiện cho các tổ chức XHDS như Diễn đàn XHDS, Hội Nhà báo độc lập, Hội Anh em dân chủ… được ra hoạt động công khai, hợp pháp? Để giải đáp được những câu hỏi trên, cần thiết phải làm rõ nhiều vấn đề như: Tính phức tạp của vấn đề XHDS, nhất là dưới góc độ an ninh quốc gia và đặc biệt là âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề XHDS để xâm phạm an ninh quốc gia Việt Nam…

Nghiên cứu về XHDS cho thấy, do mang tính đa dạng về lợi ích, thành phần nên XHDS đa dạng, đa nguyên về tư tưởng. Chính vì vậy, đối với Việt Nam, sự hình thành của XHDS chứa đựng nguy cơ xuất hiện, hình thành hoặc du nhập những khuynh hướng tư tưởng chính trị đối lập với Đảng Cộng sản, dẫn tới đa nguyên về tư tưởng, là tiền đề dẫn đến đa nguyên về chính trị. Mặt khác, XHDS là khu vực dung chứa nhiều tổ chức mang tính đa dạng, thiếu tính tổ chức chặt chẽ, do đó dễ bị các cá nhân, nhóm cá nhân có điều kiện chi phối vào các mục đích riêng và tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng đến an ninh chính trị và trật tự xã hội.

Tính chất đa dạng, phức tạp của XHDS cho thấy, đây là khu vực không thuần nhất, tính đồng thuận không cao và thiếu tính nhất quán. Tổ chức XHDS mang tính chất là những mối quan hệ và liên kết mềm, tự nguyện, tự quản, tính thống nhất không cao nên dễ xảy ra nguy cơ các tổ chức này chỉ chăm lo đến lợi ích cục bộ mà không quan tâm đến lợi ích toàn xã hội, tạo ra các “lệ” riêng, gây cản trở đến việc thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước, thậm chí có trường hợp bị biến tướng phục vụ cho lợi ích của cá nhân, nhóm cá nhân có điều kiện chi phối.

Bên cạnh đó, XHDS bao gồm một dải rất rộng lớn trên nhiều lĩnh vực, nhiều khu vực khác nhau, trong đó có những khu vực thiếu sự tổ chức chặt chẽ, nhận thức chính trị mơ hồ, dễ bị lôi kéo, mua chuộc, hùa theo bởi các chiêu bài mỵ dân. Do tính chất đa dạng và phức tạp này mà XHDS luôn tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng, tổ chức thù địch cả trong và ngoài nước mua chuộc chi phối, lợi dụng nhằm thực hiện mưu đồ chính trị, xâm phạm an ninh quốc gia.

Âm mưu lợi dụng vấn đề XHDS xâm phạm an ninh quốc gia tại Việt Nam

Thực tiễn cho thấy, với tính chất phức tạp của vấn đề XHDS, thời gian qua, các thế lực thù địch tìm mọi cách lợi dụng vấn đề XHDS để xâm phạm an ninh quốc gia, tác động nhằm chuyển hóa thể chế chính trị tại Việt Nam. Ý đồ của các thế lực thù địch trong việc lợi dụng vấn đề XHDS là thúc đẩy hình thành mô hình XHDS độc lập về chính trị, tạo tiền đề, môi trường cho sự xuất hiện của lực lượng, tổ chức chính trị đối lập với Đảng Cộng sản Việt Nam, tập hợp, thu hút quần chúng cạnh tranh vai trò lãnh đạo với Đảng Cộng sản và tiến tới thủ tiêu vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Để làm được điều đó, họ đang cố tình tuyệt đối hóa tính “độc lập” tương đối của XHDS với Nhà nước, đề cao, tuyệt đối hóa XHDS, mô tả nó như là mô hình xã hội dân chủ, nhân đạo, là hiện thân của tự do và Nhà nước phải giảm sự can thiệp vào XHDS.

Mặt khác, họ lợi dụng vấn đề XHDS để đưa ra các đòi hỏi thái quá về dân chủ hóa và quyền con người. Thông qua chiêu bài “dân chủ hóa” để tác động hình thành xu hướng hoạt động độc lập với Đảng Cộng sản Việt Nam của các hội, các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị. Đồng thời, thông qua môi trường XHDS để lôi kéo quần chúng vào các hoạt động dưới danh nghĩa “vì mục tiêu chung”, “thúc đẩy sự tham gia của người dân vào công việc của chính quyền”, với chiêu bài phản biện chính sách, phản biện xã hội, đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, bảo vệ môi trường... để hình thành tâm lý phản kháng, ý thức đấu tranh của quần chúng chống lại các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta, gây mất ổn định chính trị, xã hội. Qua các hoạt động này làm suy yếu, vô hiệu hóa vai trò lãnh đạo của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước, đẩy xã hội tới tình trạng hỗn loạn, vô chính phủ, tạo điều kiện cho sự ra đời của các lực lượng, tổ chức chính trị đối lập với Đảng Cộng sản Việt Nam.

Với âm mưu, ý đồ đó, thời gian qua, các thế lực thù địch ở nước ngoài đã hậu thuẫn cho số đối tượng chống đối chính trị trong nước lập ra các tổ chức, hội, nhóm bất hợp pháp mà họ khoác cho chiếc áo “tổ chức XHDS ”. Các hội nhóm này, người cầm đầu và số tham gia về cơ bản đều là các đối tượng chống đối chính trị, có các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia. Sau khi thành lập các tổ chức, hội nhóm này cũng tiến hành nhiều hoạt động chống đối chính trị. Mục tiêu của các hội nhóm là núp dưới danh nghĩa “tổ chức XHDS” để dễ bề lừa bịp quần chúng tin và đi theo, khi lực lượng đủ mạnh thì tìm mọi cách công khai hóa, hợp pháp thành tổ chức chính trị đối lập với Đảng Cộng sản.

Về bản chất, đây đều là cách để họ nhen nhóm tổ chức chống chính quyền, không phải là các tổ chức XHDS theo đúng nghĩa bởi một điều đơn giản rằng, nếu là tổ chức XHDS thuần túy thì không tham gia hoạt động chính trị, không vì mục tiêu giành và giữ chính quyền. Điều này hoàn toàn khác với mục đích, ý đồ của các tổ chức như Diễn đàn XHDS, Hội Anh em dân chủ… Chính vì thế, không thể công nhận và cho phép các tổ chức này được hoạt động công khai, hợp pháp. Đây cũng chỉ là một trong những chiêu bài chống phá của các đối tượng thù địch núp dưới danh nghĩa XHDS. Trên thực tế, nhiều đối tượng tham gia các tổ chức này cũng đã bị xử lý bằng pháp luật hình sự với các tội danh khác nhau.

Từ những phân tích ở trên cho thấy, quan điểm cho rằng Việt Nam cần thừa nhận, cần tạo điều kiện cho XHDS, nhất là XHDS theo tiêu chí phương Tây phát triển là chưa đúng đắn và phù hợp. Nói cách khác, hiện nay chưa nên đặt ra vấn đề “Việt Nam cần phát triển XHDS”. Đồng thời, kiên quyết không chấp nhận việc các tổ chức, hội nhóm bất hợp pháp núp danh “tổ chức XHDS” công khai hoá và hợp pháp hóa. Cần hiểu đúng, nhận thức rõ âm mưu, ý đồ chống phá của các thế lực thù địch, phản động núp bóng XHDS, không cổ súy cho sự phát triển của XHDS.

Về vấn đề này, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4, khóa XII ngày 30/10/2018 về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng đã chỉ ra 9 biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, trong đó có biểu hiện: “Phản bác, phủ nhận nền dân chủ XHCN, Nhà nước pháp quyền XHCN; đòi thực hiện thể chế “tam quyền phân lập”, phát triển XHDS”.

Việt Nam đang trên con đường xây dựng một đất nước “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Sự tiếp thu tinh hoa nhân loại là cần thiết nhưng mọi sự tiếp thu, vận dụng phải phù hợp với điều kiện và trình độ phát triển của Việt Nam, tránh tình trạng tiếp nhận một cách vô nguyên tắc, rơi vào “bẫy” của các thế lực thù địch, dẫn đến chệch hướng phát triển.

Thành Vinh

Những điểm nhấn đặc biệt trong chuyến công tác của Thủ tướng đến Australia và New Zealand

[CAND] Nhận lời mời của Thủ tướng Australia Anthony Albanese và Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Phu nhân sẽ tham dự Hội nghị Cấp cao Đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN – Australia, thăm chính thức Australia và New Zealand từ ngày 5-11/3. Trước thềm chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt đã trả lời báo chí, nhấn mạnh những điểm nhấn có ý nghĩa đặc biệt của chuyến công tác lần này.

Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt.

Phóng viên: Xin Thứ Trưởng cho biết những điểm nhấn có ý nghĩa đặc biệt trong việc Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao đặc biệt kỷ niệm 50 năm quan hệ ASEAN-Australia sắp tới?

Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt: Phải nói rằng, chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN - Australia và thăm chính thức Australia, New Zealand lần này có ý nghĩa rất đặc biệt.

Điều đặc biệt đầu tiên chính là thời điểm. Năm nay là dịp kỷ niệm 50 năm ASEAN và Australia thiết lập quan hệ, cũng là thời điểm Việt Nam vừa kết thúc một năm kỷ niệm 50 năm quan hệ với Australia và chuẩn bị cho dấu mốc kỷ niệm 50 năm quan hệ với New Zealand. Đặc biệt, đây lần đầu tiên một Thủ tướng Chính phủ ta đến thăm Australia và New Zealand trong vòng 7 năm qua, đồng thời là chuyến thăm đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đến 2 nước trên cương vị người đứng đầu Chính phủ.

Điểm đặc biệt thứ hai phải kể đến đó là quan hệ giữa ASEAN và Australia trong 50 năm qua rất tốt đẹp. Tin cậy chính trị giữa hai bên ngày càng gia tăng. Hợp tác giữa hai bên ở tất cả các lĩnh vực, bao gồm thương mại, kinh tế, văn hóa-xã hội… và các lĩnh vực mới đều đang được triển khai rất hiệu quả. Các nước ASEAN đều đánh giá rằng, Australia là một trong những Đối tác Chiến lược Toàn diện mà có nhiều hợp tác thực chất, hiệu quả với các thành viên của khối.

Chính vì vậy, Hội nghị lần này được kỳ vọng là một dịp tốt để lãnh đạo cấp cao ASEAN và Australia cùng nhìn lại, đánh giá một cách tổng thể quan hệ giữa hai bên trong 50 năm qua, đặc biệt là quá trình triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa ASEAN và Australia được thiết lập từ năm 2021 đến nay.

Đồng thời, đây cũng là dịp để lãnh đạo hai bên trao đổi, đề ra tầm nhìn, những phương hướng và biện pháp cụ thể để mở rộng hợp tác trong thời gian tới. Dự kiến, hai bên, đặc biệt là phía Australia, sẽ trao đổi và đề xuất những sáng kiến hợp tác mới. Do đó, chúng tôi kỳ vọng sẽ có những sáng kiến mang tính đột phá, góp phần tạo thêm nguồn lực và cơ sở để quan hệ ASEAN-Australia phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng Thủ tướng Australia Anthony Albanese trong chuyến thăm chính thức Việt Nam tháng 6/2023.

Phóng viên: Trong chuyến công tác lần này, bên cạnh việc tham gia Hội nghị quan trọng trên, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng thăm chính thức Australia. Xin Thứ trưởng chia sẻ những điểm nhấn trong chuyến thăm chính thức Australia của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính?

Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt: Trong năm 2023, Việt Nam và Australia đã kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Trong 50 năm vừa qua, có thể nói quan hệ giữa hai nước đã có những bước tiến vượt bậc, vượt qua những khác biệt trong quá khứ để thiết lập quan hệ ngoại giao, và bây giờ là quan hệ Đối tác Chiến lược với mức độ tin cậy chính trị rất cao, thậm chí được đánh giá là cao nhất từ trước đến nay.

Hợp tác Việt Nam - Australia có thể nói là rất toàn diện. Bên cạnh hợp tác về kinh tế, đầu tư, Australia còn hỗ trợ Việt Nam thông qua nguồn vốn viện trợ phát triển chính thức ODA, với những biểu tượng như cây cầu ở Mỹ Thuận, hay hàng nghìn học bổng cho sinh viên Việt Nam sang du học tại Australia, những chương trình đào tạo ngoại ngữ cho cán bộ Việt Nam từ những ngày mà chúng ta còn đang phải chịu cấm vận. Có thể nói những hợp tác đó tạo nên sự gắn kết rất chặt chẽ giữa Australia và Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm lần này của Thủ tướng Chính phủ có rất nhiều ý nghĩa. Đây là dịp để hai nước cùng đánh giá những bước phát triển của quan hệ song phương thời gian qua, đặc biệt trong việc triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược giữa hai bên, cũng như những thoả thuận cấp cao mà hai bên đã đạt được nhân những chuyến thăm của Toàn quyền Australia và Thủ tướng Australia đến Việt Nam trong năm 2023 và trước đó là chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đến Australia năm 2022.

Đồng thời, nhân dịp này, hai bên sẽ định hướng hợp tác thời gian tới, trong đó nhấn mạnh các mục tiêu hợp tác thương mại, thúc đẩy đầu tư từ Australia vào Việt Nam và từ Việt Nam sang Australia. Đặc biệt, điểm nhấn của chuyến thăm lần này sẽ là mục tiêu mở rộng hợp tác giáo dục - đào tạo, trong đó có đào tạo nghề; mở rộng hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tận dụng những động lực mới hiện nay, nhất là về kinh tế số, kinh tế xanh và quá trình chuyển đổi năng lượng, phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam. Cùng với đó, Việt Nam và Australia sẽ hướng tới việc đưa quan hệ song phương lên một tầm cao mới.

Phóng viên: Sau khi rời Australia, Thủ tướng sẽ thăm chính thức New Zealand. Vậy theo Thứ trưởng đánh giá, đâu sẽ là những lĩnh vực mà chúng ta kỳ vọng là hai nước sẽ thúc đẩy hợp tác nhân chuyến thăm lần này?

Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt: Cùng với Australia, New Zealand là một Đối tác Chiến lược quan trọng của Việt Nam ở khu vực Nam Thái Bình Dương. Quan hệ Việt Nam – New Zealand là mối quan hệ song phương có bề dày lịch sử. Năm sau, chúng ta sẽ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với New Zealand. Trong thời gian qua, New Zealand là một đối tác đã hỗ trợ phát triển cho Việt Nam trong rất nhiều lĩnh vực, từ giáo dục đào tạo, đến các lĩnh vực về bình đẳng giới, phát triển.

Đặc biệt, trong lĩnh vực nông nghiệp, Việt Nam và New Zealand đã có rất nhiều hợp tác hiệu quả. Bên cạnh đó, tin cậy chính trị giữa hai bên ngày càng được củng cố. Chúng ta đã đón nhiều đoàn lãnh đạo cấp cao của New Zealand sang thăm Việt Nam và hai bên đã đạt được nhiều thỏa thuận hợp tác.

Trong chuyến thăm New Zealand lần này của Thủ tướng Chính phủ, hai nước sẽ tiếp tục trao đổi về các biện pháp nhằm đẩy mạnh hơn nữa hợp tác song phương, trong đó có hợp tác trong những lĩnh vực truyền thống như là thương mại, đầu tư. Đồng thời, trọng tâm hợp tác giữa hai nước cũng sẽ bao gồm các lĩnh vực mang tính gắn kết, giao lưu nhân dân, đặc biệt là hợp tác về lao động, giáo dục - đào tạo, nông nghiệp, nhất là về công nghệ mới trong nông nghiệp và những biện pháp để mở rộng thị trường xuất nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu của cả hai bên.

Phỏng vấn: Xin cảm ơn Thứ trưởng đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!

PV

Ngăn chặn âm mưu dùng sách, báo xấu độc để chuyển hóa tư tưởng lệch lạc

[QĐND] Với âm mưu thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa-tư tưởng, một trong những phương thức mà các thế lực thù địch thường xuyên sử dụng là phát hành các sách, báo có nội dung độc hại, xuyên tạc, phản động. Đáng phê phán là một số cá nhân do nhận thức chính trị hạn chế, thiếu hiểu biết và hám lợi đã “nối giáo cho giặc” khi công khai tán phát, mua bán sách, báo xấu độc. Vì thế, việc ngăn chặn sự thẩm lậu, đấu tranh trực diện với sách, báo xấu độc cần nhất là chủ động, thường xuyên, kịp thời, đi vào thực chất.

Âm mưu đầu độc nhận thức

Đằng sau một cuốn sách, một bài báo chứa đựng tư tưởng, lý lẽ, tâm tư, tình cảm có tác động đến nhận thức, hành vi của độc giả. Bên cạnh những “bảo thư” soi đường, chỉ lối để con người hướng đến các giá trị chân, thiện, mỹ; rèn luyện, phấn đấu tu thân, tích đức để khẳng định bản thân, cống hiến cho xã hội; cũng không hiếm những “tà thư” đầu độc độc giả đưa đường đến với sự tối tăm, hận thù, bi quan, những hành vi lệch chuẩn, thiếu văn hóa và đạo đức, vi phạm pháp luật...

Khác với loại hình tuyên truyền trực quan như tranh, ảnh, phim; sách, báo xấu độc xâm nhập âm thầm, dùng lý lẽ bề ngoài tưởng chừng rất khách quan, khoa học nhưng ngầm ẩn những dụng ý vô cùng thâm hiểm. Chỉ cần độc giả là người thiếu hiểu biết về chính trị, không kiên định với nền tảng tư tưởng của Đảng, có ẩn ức, bất mãn trong đời sống rất dễ bị tiêm nhiễm, dần dần “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” lúc nào không hay. Chẳng hạn, khá nhiều sách, báo dưới cái mác nghiên cứu khoa học lịch sử đã “bắn vào quá khứ” khi lập luận rằng: Không cần tiếp thu chủ nghĩa cộng sản, không cần sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Bác Hồ, không cần có Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dân tộc Việt Nam cứ “ngoan ngoãn” ở trong “vòng tay bảo hộ” của mẫu quốc Pháp sau Chiến tranh Thế giới thứ hai thì đất nước sẽ phát triển, dân trí nâng cao; rồi sau đó thông qua phương cách hòa bình để có được nền độc lập thì sẽ tốt hơn là phải cầm súng suốt mấy chục năm, làm “kéo lùi lịch sử”. Luận điệu này với những người trưởng thành có hiểu biết lịch sử, có tư duy biện chứng khoa học thì đích thực là phản động, phi thực tế và phản khoa học. Tuy nhiên, nếu là một người trẻ mới mười tám, đôi mươi, sinh ra trong hòa bình thì chưa chắc đã đủ bản lĩnh, trình độ để nhận diện đây là “tà thuyết”.

Cần tiếp tục nỗ lực xuất bản, giới thiệu nhiều sách, báo có nội dung lành mạnh, nhân văn. Ảnh minh họa: TTXVN

Theo số liệu của Bộ Công an, tính từ năm 2009 đến 2022, lực lượng an ninh chính trị nội bộ đã phối hợp thu thập, nghiên cứu hơn 500 đề tài, bản thảo; kiến nghị không cho xuất bản hoặc sửa chữa lại nội dung trước khi xuất bản 350 đề tài, bản thảo; ngừng phát hành, thu hồi, tiêu hủy 150 ấn phẩm có nội dung phức tạp, nhạy cảm, vi phạm; xử phạt vi phạm pháp luật trên lĩnh vực xuất bản hơn 760 trường hợp.

Khi những ý đồ thâm hiểm không phát huy dưới dạng “chính ngạch”, các thế lực thù địch đẩy mạnh hoạt động thông qua phương thức cũ đó là tán phát sách, báo xấu độc theo con đường “tiểu ngạch”, nhất là trên không gian mạng.

Sách, báo xấu độc chủ yếu được xuất bản dưới chế độ cũ trước năm 1975, sau này in ấn ở hải ngoại. Dù là thể loại hư cấu hay phi hư cấu, sách, báo xấu độc đều có chung một số đặc điểm về nội dung, đó là: Ra sức cổ vũ quan điểm thù địch, chống đối Đảng Cộng sản Việt Nam; kêu gọi người dân không chấp nhận Đảng ta là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội; phủ định lý luận về chủ nghĩa xã hội và sự đúng đắn tất yếu của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; đòi xét lại lịch sử, bôi nhọ nhằm hạ thấp uy tín, danh dự của các anh hùng dân tộc, lãnh tụ của Đảng, các bậc tiền bối cách mạng; khoét sâu vào những mặt trái của xã hội nhằm phủ nhận thành tựu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng và nhân dân...

Đáng lo ngại là một số cá nhân chuyên kinh doanh sách, báo, dịch vụ in ấn nhận thấy sách, báo xấu độc bị cấm phổ biến, lưu hành là “hàng hiếm” nên đã sưu tập, tái sản xuất, bày bán công khai trên mạng xã hội dưới dạng sách in và sách điện tử. Chỉ cần đặt hàng trên mạng xã hội, bất cứ tác phẩm xấu độc nào trong vài giờ đã có thể chuyển đến tận tay người có nhu cầu.

Vấn đề đáng bàn là vì sao sách, báo xấu độc do các tác giả phản động lại có thể “đội mồ sống dậy” lưu hành dễ dàng mà các cơ quan chức năng chưa kịp thời ngăn chặn?

Kết hợp giữa phòng và chống hiệu quả

Chúng ta cần xác định phương thức tán phát, phổ biến sách, báo xấu độc là thủ đoạn mà các thế lực thù địch sẽ không bao giờ từ bỏ. Cho nên, đấu tranh với sách, báo xấu độc là việc làm lâu dài, thường xuyên để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đặc biệt cần chú ý kết hợp giữa phòng và chống một cách linh hoạt, tùy từng trường hợp cụ thể để mang lại hiệu quả thực chất.

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã xác định: “Kiên quyết đấu tranh, loại bỏ các sản phẩm, thông tin độc hại, xuyên tạc, phản động, ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị-xã hội, thuần phong mỹ tục”.

Quán triệt, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, với lĩnh vực xuất bản, ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông), Phó chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam cho rằng: Trước hết, tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đối với lĩnh vực xuất bản. Phát huy vai trò, nêu cao trách nhiệm của các cơ quan xuất bản, cơ quan chủ quản trong công tác xuất bản với yêu cầu giữ vững tôn chỉ, mục đích, nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ cán bộ, biên tập viên, thực hiện chặt chẽ quy trình xuất bản, thẩm định kỹ nội dung bản thảo, tránh để xảy ra sai sót nội dung nghiêm trọng về chính trị.

Cùng với đó, công tác hậu kiểm cần tiếp tục được đẩy mạnh nhằm ngăn chặn triệt để các xuất bản phẩm có nội dung vi phạm quy định Luật Xuất bản; các cơ quan bảo vệ pháp luật triển khai đồng bộ các giải pháp đấu tranh, xử lý những ấn phẩm lưu hành bất hợp pháp, nhất là các ấn phẩm có nội dung xấu độc. Riêng với các địa chỉ lưu giữ, tán phát xuất bản phẩm xấu độc trên không gian mạng, cần phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng an ninh chính trị nội bộ, an ninh mạng tập trung sử dụng những biện pháp kỹ thuật để ngăn chặn hoạt động và sức phổ biến, tiếp cận đến với người đọc.       

Theo ông Nguyễn Thái Bình, Phó giám đốc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, vấn nạn sách, tài liệu xấu độc được in ấn, mua bán công khai hiện nay là nguy cơ dẫn đến mất kiểm soát vì vô tình tạo thói quen, hành vi vi phạm pháp luật cho bạn đọc, người sử dụng thiếu hiểu biết. Các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chức năng cần sớm vào cuộc, xử lý bảo đảm đủ răn đe với những hành vi vi phạm pháp luật. Với những nhóm người có chủ ý thu lợi cá nhân hoặc có kế hoạch, chủ động tán phát sách, báo xấu độc cần phải bị xử lý hình sự để răn đe những đối tượng khác. Với những cá nhân nhỏ lẻ, nếu chỉ hám lợi đơn thuần thì sớm tiếp cận, nhắc nhở.

Ông Nguyễn Thái Bình cũng nhấn mạnh đến vai trò của các cấp ủy Đảng cần chủ động định hướng, cung cấp thông tin thường xuyên để cán bộ, đảng viên không tìm hiểu, không tiếp cận với sách, báo xấu độc; xử lý nghiêm những trường hợp cán bộ, đảng viên phổ biến, giới thiệu sách, báo xấu độc dưới bất cứ hình thức nào. Đặc biệt, đối với các cơ quan quản lý nhà nước cần phải chủ động trong truyền thông chính sách, giúp cho người dân hiểu và làm việc theo pháp luật. Phát huy vai trò của đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên trong hoạt động tuyên truyền miệng để cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân không mua bán, tàng trữ, sử dụng, phổ biến sách, báo xấu độc; đồng thời, nâng cao khả năng nhận diện nội dung xấu độc, tham gia đấu tranh phản bác những quan điểm sai trái, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Một giải pháp mà các chuyên gia trong lĩnh vực xuất bản, phát triển văn hóa đọc nhiều lần nhắc đến, đó là: Ngành xuất bản cần tiếp tục nỗ lực xuất bản, giới thiệu nhiều sách, báo có nội dung lành mạnh, nhân văn, có giá trị học thuật dưới nhiều hình thức đa dạng, hấp dẫn, gắn với phát triển văn hóa đọc trong cán bộ, đảng viên và nhân dân. Qua đó, lấy cái đẹp dẹp cái xấu, tác động tích cực để xây dựng nhận thức đúng đắn, bồi đắp tâm hồn, nâng cao dân trí cho nhân dân, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

MỘC LAN 

Bộ Tư lệnh Cảnh vệ khai giảng khóa huấn luyện chiến sĩ mới

[CAND] Năm 2024, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ đã tuyển chọn đủ 430 chiến sĩ đến từ 28 tỉnh, thành phố, đạt 100% chỉ tiêu Bộ Công an giao, trong đó có 88 công dân đã tốt nghiệp trình độ đại học, cao đẳng, đạt 20,05%.

Chiều 3/3, tại Trung tâm Huấn luyện và bồi dưỡng nghiệp vụ (xã Vân Hòa, huyện Ba Vì, TP Hà Nội), Bộ Tư lệnh Cảnh vệ tổ chức Lễ khai giảng khóa huấn luyện công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia CAND năm 2024. Trung tướng Trần Hải Quân, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Cảnh vệ chủ trì buổi lễ.

Những năm qua, Đảng ủy và lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh vệ thường xuyên quan tâm lãnh đạo và chỉ đạo sát sao, toàn diện các mặt công tác, trong đó, công tác tuyển chọn, huấn luyện, quản lý và sử dụng chiến sĩ nghĩa vụ luôn được coi trọng, do đây là lực lượng trực tiếp tham gia tuần tra, canh gác bảo vệ mục tiêu, cơ động chiến đấu. Qua thực tiễn công tác, cùng với CBCS trong Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, các chiến sĩ nghĩa vụ đã có nhiều đóng góp tích cực vào thành tích chung của lực lượng Cảnh vệ.

Tư lệnh Trần Hải Quân phát biểu giao nhiệm vụ cho các chiến sĩ mới.

Năm 2024, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ được lãnh đạo Bộ Công an duyệt tuyển 430 chỉ tiêu chiến sĩ nghĩa vụ. Với sự chủ động và tích cực trong công tác tuyển quân, đơn vị đã tuyển chọn đủ 430 chiến sĩ đến từ 28 tỉnh, thành phố, đạt 100% chỉ tiêu Bộ giao, trong đó có 88 công dân đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng, đạt 20,05%.

Phát biểu tại buổi lễ, Tư lệnh Trần Hải Quân biểu dương Trung tâm Huấn luyện và bồi dưỡng nghiệp vụ, các tập thể, cá nhân đã hoàn thành tốt nhiệm vụ tuyển quân năm 2024 cũng như công tác tổ chức khóa huấn luyện, chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ ăn ở, học tập, huấn luyện, sinh hoạt và tiếp đón chiến sĩ mới đảm bảo chu đáo, đúng thời gian quy định.

Thiếu tướng Phạm Tiến Cương, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Cảnh vệ trao Giấy khen tặng các cá nhân đã có thành tích xuất sắc trong công tác tuyển quân.

Để công tác huấn luyện chiến sĩ mới năm 2024 đạt chất lượng, hiệu quả, Tư lệnh Trần Hải Quân đề nghị, Trung tâm huấn luyện và bồi dưỡng nghiệp vụ làm tốt công tác duy trì, tổ chức quản lý, kiểm tra đôn đốc thực hiện đầy đủ nội dung chương trình và lịch học tập toàn khóa huấn luyện, đảm bảo chất lượng huấn luyện, an toàn tuyệt đối về người, vũ khí và trang bị; duy trì thực hiện nghiêm túc điều lệnh CAND và các nội quy, quy định của Bộ Tư lệnh về điều lệnh nội vụ tại doanh trại đơn vị. Nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu trong công tác quản lý, giảng dạy. Quan tâm, gần gũi, chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, quan tâm, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, kịp thời động viên, chia sẻ khó khăn với chiến sĩ mới.

Tư lệnh Trần Hải Quân mong muốn, các chiến sĩ mới tiếp tục phát huy truyền thống của đơn vị, niềm tự hào của quê hương, gia đình, không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, chấp hành nghiêm các quy định của ngành và đơn vị, đoàn kết, phấn đấu hoàn thành tốt chương trình huấn luyện. Đồng chí Tư lệnh tin tưởng, trải qua 3 tháng huấn luyện, các chiến sĩ mới sẽ thực sự trưởng thành, được trang bị những kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ cơ bản trước khi về đơn vị công tác, đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ được phân công.

Các tân binh rất phấn khởi và sẵn sàng tâm thế để bước vào khóa huấn luyện.

Để khóa huấn luyện hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, xứng đáng với sự tin tưởng của lãnh đạo, chỉ huy các cấp, đại diện chỉ huy khóa huấn luyện, Trung tá Nguyễn Xuân Hải xin hứa sẽ nêu cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn, đoàn kết, cố gắng, chấp hành nghiêm điều lệnh CAND, quy định của ngành, của đơn vị. Phối hợp chặt chẽ với giáo viên, đảm bảo thực hiện tốt nội dung, chương trình huấn luyện theo kế hoạch đề ra. Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng làm tốt công tác dân vận với địa phương và nhân dân nơi đóng quân, giữ vững và phát huy truyền thống của lực lượng Cảnh vệ “đi dân nhớ, ở dân thương”.

Các đồng chí lãnh đạo Bộ Tư lệnh Cảnh vệ chụp ảnh lưu niệm với các chiến sĩ mới.

Binh nhì Nguyễn Quang Minh đại diện 430 chiến sĩ mới xin hứa sẽ chấp hành nghiêm nội quy, kỷ luật trong hội trường, thao trường, tích cực học tập, nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, pháp luật, rèn luyện thể lực, tác phong công tác, kỹ năng sử dụng các loại vũ khí, công cụ hỗ trợ, các kỹ, chiến thuật quân sự, võ thuật…

Khổng Hà

Phòng, chống “diễn biến hòa bình”: Lại tuyên truyền "bẩn"!

[QĐND] Sau khi thủ đoạn tung những video clip dàn dựng, cắt ghép, sưu tầm từ nhiều năm trước về cảnh “đi bộ đội bị lính cũ bắt nạt hoặc phải làm việc cực nhọc” bị bạn đọc bóc mẽ, vạch trần, một số trang mạng phản động, trong đó có Việt Tân tiếp tục dùng chiêu trò khác nhằm kêu gọi thanh niên trốn tránh nhập ngũ để thực hiện âm mưu chống phá đất nước ta.

Chúng tung tin rằng: Thanh niên nhập ngũ thực hiện nghĩa vụ quân sự là lãng phí mất 2 năm tuổi trẻ (!)

Nghe luận điệu tuyên truyền “bẩn” này, thấy ngay sự nham hiểm nhưng lại rất ngô nghê của những kẻ có mưu đồ đen tối. Bởi vì chúng cho rằng 2 năm nhập ngũ là lãng phí thời gian, nhưng tuyệt đại đa số người dân Việt Nam đều hiểu rõ Quân đội như trường học lớn, là môi trường rất tốt để thanh niên học tập, rèn luyện, từ đó trưởng thành hơn.

Thực tế nhiều năm qua đã chứng minh, tất cả thanh niên Việt Nam sau một thời gian nhập ngũ đều có sự tiến bộ rõ rệt về nhiều mặt. Hầu như ai hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về cũng có sức khỏe, phẩm chất đạo đức, trình độ, năng lực, bản lĩnh, ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong... chững chạc hơn, tốt hơn so với trước khi nhập ngũ.

Minh họa: HẢI LÂM 

Thực tế là đại đa số các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh đều ưu tiên tuyển chọn người đã được học tập, rèn luyện qua môi trường Quân đội, bởi họ thường có phẩm chất, năng lực, uy tín cao hơn.

Thực tế trong các đợt tuyển quân hằng năm thì luôn có hàng vạn thanh niên viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Họ vừa tự giác thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng với Tổ quốc, vừa muốn được học tập, rèn luyện trong môi trường Quân đội để trưởng thành, có đủ hành trang cần thiết lập thân, lập nghiệp một cách tự tin, bền vững. Như huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang năm nay có 100% thanh niên nhập ngũ viết đơn tình nguyện nhập ngũ; trong tổng số công dân thực hiện nghĩa vụ quân sự đầu năm 2024 của tỉnh Hà Giang có gần 70% viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Có những gia đình cả hai, ba anh em ruột cùng xung phong nhập ngũ một đợt (như Nguyễn Khắc Tự Hiền Phúc, Nguyễn Khắc Tự Hiền Nhơn, Nguyễn Khắc Tự Hiền Nhân ở phường Tam Thuận, quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng).

Chắc chắn, chẳng có người hiểu biết nào lại dại dột tin vào luận điệu tuyên truyền “bẩn”, rằng “Thanh niên nhập ngũ thực hiện nghĩa vụ quân sự là lãng phí mất 2 năm tuổi trẻ” (!). Nghe theo lời xúi dại ấy, có khi tự đẩy mình vào ăn chơi sa ngã, vi phạm pháp luật, đánh mất tương lai.

BINH NHẤT

Đừng làm biến dạng nhân vật thời đại

[QĐND] Đánh giá về lĩnh vực văn học nghệ thuật (VHNT) trong thời kỳ đổi mới, bên cạnh ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ và những thành tựu đạt được, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng cũng đã thẳng thắn nhìn nhận, chúng ta còn “thiếu những tác phẩm văn hóa, VHNT lớn phản ánh sinh động tầm vóc công cuộc đổi mới, có tác dụng tích cực đối với con người”...

“Định vị” nhân vật thời đại trong tác phẩm văn học nghệ thuật

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục nhấn mạnh, làm sâu sắc thêm những nhận định mang tính khái quát trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng. Theo đó, người lãnh đạo cao nhất của Đảng nêu rõ: “Phát triển các lĩnh vực văn hóa chưa đồng bộ, còn phiến diện, nặng về hình thức, chưa đi vào chiều sâu, thực chất. Thiếu những tác phẩm văn hóa, VHNT lớn, tầm cỡ, phản ánh được tầm vóc của sự nghiệp đổi mới, có tác dụng tích cực đối với việc xây dựng đất nước, xây dựng con người”...

Đất nước ta đã trải qua gần 40 năm đổi mới, hội nhập và phát triển. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công cuộc đổi mới đất nước đã đạt được những thành tựu rất to lớn, vẻ vang. Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay. Tầm vóc của công cuộc đổi mới là vậy, nhưng tại sao nền VHNT Việt Nam vẫn thiếu vắng những tác phẩm lớn? Đây là một câu hỏi rất khó tìm câu trả lời thỏa đáng.

Để lý giải thấu đáo vấn đề đặt ra, có lẽ phải cần đến những cuộc hội thảo, những công trình nghiên cứu quy mô. Tuy nhiên, dưới góc nhìn biện chứng theo quan điểm của Đảng về VHNT, sự thiếu vắng các tác phẩm lớn, phản ánh sinh động tầm vóc công cuộc đổi mới của đất nước, nguyên nhân chủ quan và trước hết vẫn thuộc về lao động sáng tạo của nhà văn, nghệ sĩ. Tác phẩm VHNT được tạo nên bởi nhân vật. Thiếu tác phẩm lớn đồng nghĩa với việc chúng ta đang thiếu hình bóng của nhân vật thời đại.

Ảnh minh họa / baochinhphu.vn 

Tác phẩm VHNT thể hiện góc nhìn, cảm xúc, trình độ và thái độ của tác giả đối với hiện thực xã hội. Mỗi giai đoạn lịch sử, VHNT sẽ “định vị” những dạng, tuyến nhân vật trung tâm của thời đại. Thông qua nhân vật để xây dựng tác phẩm. Đời sống của nhân vật cũng chính là sức sống của tác phẩm. Nhìn lại lịch sử dân tộc, chúng ta thấy rõ: Trong thời kỳ đất nước bị thực dân, phong kiến đô hộ, người nông dân là tuyến nhân vật trung tâm. Những chị Dậu, Chí Phèo, Thị Nở, vợ chồng A Phủ... đã trở thành những nhân vật thời đại, có sức sống xuyên thời gian. Thời kỳ lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, mảng đề tài chiến tranh cách mạng, Bộ đội Cụ Hồ và hậu phương chiến sĩ đã dựng nên những nhân vật thời đại và hàng loạt tác phẩm lớn mang tầm vóc thời đại.

Thời kỳ đất nước đổi mới, hội nhập quốc tế, vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân, trí thức, cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang... ngày càng được khẳng định. Họ chính là nguồn nhân lực chủ yếu của đất nước, mang khát vọng dân tộc hùng cường, đất nước phồn vinh. Đời sống và sự cống hiến của họ chính là chất liệu để nhà văn, nghệ sĩ xây dựng thành nhân vật trung tâm trong các tác phẩm. Hiện nay, Hội Nhà văn Việt Nam và hai tổ chức Hội ở hai thành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có gần 2.000 nhà văn hội viên. Hằng năm, các tác phẩm VHNT xuất bản trong cả nước lên đến con số hàng nghìn đầu sách. Số lượng tác phẩm rất nhiều, nhưng tác phẩm chất lượng cao lại rất hiếm.

Nhìn sang các loại hình nghệ thuật, đáng chú ý nhất là điện ảnh, sân khấu, phim truyền hình... những tác phẩm được dư luận chú ý cũng rất thưa vắng nhân vật thời đại. Soi gần những bộ phim “cháy” phòng vé, doanh thu lên đến hàng trăm tỷ đồng thời gian qua, công chúng cũng thấy rõ, đề tài và nhân vật chính chỉ quanh quẩn chuyện gia đình, mối quan hệ vợ chồng, cha con, chuyện ngoại tình, đồng giới, cờ bạc, gái bán dâm, khách làng chơi, xã hội đen... Thêm nữa là kiểu nhân vật hài hước, chọc cười, mua vui... Những đề tài, dạng nhân vật ấy là một phần của đời sống xã hội, nhưng nó không phải là mẫu nhân vật đại diện cho xã hội, không phải là nhân vật trung tâm của thời đại. Thiếu nhân vật thời đại nên đời sống VHNT thiếu tác phẩm mang tầm vóc thời đại. Đó là lẽ tất yếu...

Nguy cơ suy thoái từ kiểu nhân vật bị biến dạng

Trong phạm vi bài này, chúng tôi không bàn sâu về chuyên môn, học thuật của hoạt động VHNT. Công việc đó thuộc về các nhà nghiên cứu, lý luận phê bình VHNT. Nêu những vấn đề trên là để có cơ sở thấy rõ hơn những nguy cơ suy thoái tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống trong những phân khúc nhất định của đời sống VHNT. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) của Đảng đã chỉ rõ, một trong những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ là: “... Sáng tác, quảng bá những tác phẩm văn hóa, nghệ thuật lệch lạc, bóp méo lịch sử, hạ thấp uy tín của Đảng...”.

Bởi, sự cảm thụ, đánh giá tác phẩm VHNT là yếu tố thiên về cảm tính nên những biểu hiện lệch lạc trong sáng tác, quảng bá tác phẩm VHNT cũng rất khó để có thể “chỉ mặt, đặt tên”. Tuy nhiên, đứng trên lập trường quan điểm của Đảng về VHNT, không khó để chúng ta cảm nhận, nhận diện những kiểu lệch lạc ấy. Một trong những biểu hiện đó là kiểu làm biến dạng nhân vật thời đại. Chẳng hạn, khi xây dựng nhân vật cán bộ lãnh đạo thì đó là kiểu người tham ô, tham nhũng, thủ đoạn, dối trá... đến tận cùng. Nhân vật doanh nhân thành đạt thì hóa ra lại là “ông trùm xã hội đen”, buôn ma túy. Nhân vật trí thức thì xảo trá, ma mãnh, lừa thầy, phản bạn... Đọc sách chỉ thấy từ đầu đến cuối bức tranh xã hội đầy màu đen của tiêu cực; xem phim chỉ thấy toàn cảnh đâm chém, máu me rợn người, lọc lừa, dâm ô, ngoại tình... Đành rằng sáng tạo tác phẩm VHNT là phải hư cấu, nhưng khi mặt trái của xã hội bị khai thác, đẩy đi quá đà thì thông điệp về cái hay, cái đẹp, cái nhân văn (nếu có) cũng sẽ bị lu mờ, che lấp. Khi tuyến nhân vật trung tâm bị “nhào nặn”, hư cấu quá đà dẫn đến biến dạng, đời sống cảm xúc, tinh thần của công chúng sẽ bị lôi kéo, tác động, ám ảnh rất ghê gớm.

Vừa qua, tại một số diễn đàn về điện ảnh trên không gian mạng, nhiều khán giả đã để lại những dòng bình luận đáng suy ngẫm, chẳng hạn: “Vào rạp xem phim từ đầu đến cuối chỉ thấy xã hội đen thanh toán, đâm chém, hãm hiếp... thấy mệt mỏi quá”. Hoặc “Cuộc sống đã quá nhiều áp lực rồi, các nhà làm phim làm ơn mang đến nguồn năng lượng tích cực đi”... Có tài khoản thì mượn thơ của Lưu Quang Vũ để gửi thông điệp: “Bác thợ mộc nói sai rồi/ Nếu cuộc đời này toàn chuyện xấu xa/ Tại sao cây táo lại nở hoa/ Sao rãnh nước trong veo đến thế?...”.

Chính vì đề cao tính giải trí, muốn tác phẩm được chú ý bằng mọi giá nên không ít tác giả, tác phẩm đã bỏ quên chức năng xây dựng con người, chỉ chú trọng các mảng miếng câu khách. Ở đó, nhân vật trung tâm bị làm méo mó, biến dạng để trở thành công cụ gây sốc, giật gân. Trong một số trường hợp, đó còn là sự bắt chước nước ngoài một cách nhố nhăng, phản cảm...

Để ngăn chặn, phòng ngừa suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đời sống VHNT, cần thực hiện tổng hòa các giải pháp theo định hướng của Đảng. Nhưng trước hết và trên hết, vẫn là ý thức sáng tạo của nhà văn, nghệ sĩ. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ: “Chú trọng nâng cao giá trị tư tưởng nghệ thuật, đồng thời bảo đảm tự do, dân chủ trong sáng tạo VHNT; khuyến khích những tìm tòi mới làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt Nam; hạn chế các lệch lạc, các biểu hiện chạy theo thị hiếu tầm thường”.

Cụ thể hóa quan điểm của Đảng, một trong những yêu cầu đặt ra cho lao động sáng tạo của nhà văn, nghệ sĩ, đó là không được làm biến dạng nhân vật thời đại. Rõ ràng, xu thế thời đại và nhu cầu công chúng luôn luôn cần những tác phẩm phản ánh chân thực, sinh động cái hay, cái đẹp, cái nhân văn... của đời sống xã hội. Với phương châm lấy “xây” để “chống”, cái xấu xa, tiêu cực, có chăng chỉ là chất liệu, phương tiện để làm nổi bật hơn cái đẹp. Đó là cách để lấy hoa thơm lấn át cỏ dại, lấy cái đẹp dẹp cái xấu. Khi tác giả làm biến dạng nhân vật thời đại, vườn hoa trong mắt công chúng chỉ còn là đám cỏ dại. Những mầm mống suy thoái trong VHNT cũng từ đó mà ra...

Nhà văn PHAN TÙNG SƠN